Jak wygląda sytuacja pracodawcy zamierzającego zlikwidować stanowisko pracy?
Dlaczego likwidując stanowisko pracy warto skorzystać z pomocy doświadczonego specjalisty?

Przedsiębiorca ma prawo zlikwidować dowolne stanowisko w swojej firmie. Jeśli dobrze to zrobi, może spać spokojnie (ma niemal stuprocentową szansę na zwycięstwo w ewentualnym postępowaniu sądowym). Jeśli jednak źle przygotuje i udokumentuje proces likwidacji stanowiska pracy, może wystawić się na kontrofensywę ze strony pracownika i przegrać sprawę w sądzie pracy (statystyki są takie, że pracownicy wygrywają więcej niż połowę takich spraw). Wydatek na to, aby dobrze przygotować likwidację stanowiska pracy, jest niczym w porównaniu do strat finansowych, prestiżowych i emocjonalnych jakie mogą stać się udziałem pracodawcy w przypadku wyroku zasądzającego przywrócenie pracownika do pracy (skutek takiego werdyktu jest w swej istocie upokarzający: trzeba odtworzyć zlikwidowane wcześniej stanowisko).

Właściciel przedsiębiorstwa może swobodnie kształtować strukturę zatrudnienia, w tym tworzyć i likwidować stanowiska pracy. W takich sprawach pracownicy mają mało do powiedzenia. Dlaczego jednak tak często się odwołują i wygrywają sprawy w sądzie pracy? Dzieje się tak dlatego, że (w znakomitej większości przypadków) likwidacje stanowisk pracy przeprowadzane są niefachowo; niezgodnie z obowiązującymi regułami. Skąd wynikają te reguły; gdzie je zapisano? Nigdzie nie zapisano tych reguł. Wynikają one z orzecznictwa sądów pracy (prawotwórcza moc orzeczeń nie jest niczym odosobnionym na gruncie prawa pracy). Prawidłowa likwidacja stanowiska (stanowisk) pracy wymaga od pracodawcy prawidłowego wyboru oraz zastosowania tzw. „kryteriów doboru pracowników do zwolnienia” (tu: mój artykuł na ten temat). Przed zastosowaniem tych kryteriów trzeba jednak określić zbiór pracowników, do których będą one stosowane (tu: mój artykuł na ten temat). Po wykonaniu wskazanych wyżej czynności należy w prawidłowy sposób sporządzić oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę (tu: mój artykuł na ten temat). Jak syntetycznie stwierdził Sąd Najwyższy: potrzeba porównania z innymi pracownikami powstaje wówczas, gdy następuje likwidacja jednego lub kilku spośród większej liczby jednakowych stanowisk i konieczne jest dokonanie wyboru pracowników, z którymi zostanie zakończony stosunek pracy (wyrok SN z dn. 3 listopada 2010 r., sygn. akt I PK 93/10).


PODSUMOWANIE:

Pracodawca może zlikwidować dowolne stanowisko pracy. W przypadku dobrze przygotowanej likwidacji stanowiska pracy prawdopodobieństwo wygrania w sądzie graniczy z pewnością. Jeśli likwidacja jest źle sporządzona, to pracodawcę może spotkać na końcu duży zawód, bo postępowanie trwa długo, jest bardzo sterujące i kończy się rozstrzygnięciem, z którego przedsiębiorca rozumie tyle, że nawet we własnej firmie mało od niego zależy.

Po jednej stronie jest prawo przedsiębiorcy do zarządzania swoją firmą i niemal gwarantowany sukces, gdy zamierzone działanie jest dobrze przygotowane. Po drugiej stronie jest niestaranne przygotowanie procesu i wysokie ryzyko przegania sprawy, którą można było dobrze przygotować i łatwo wygrać. Trzeba zadać sobie pytanie: po co robić źle coś, co dobrze przygotowane, nie może zawieść, a źle przygotowane może zaszkodzić i przysporzyć frustracji, temu kto obiektywnie ma rację, realizuje słuszny interes i działa w dobrej wierze?

Sławomir Góźdź

adwokat, doradca podatkowy, agent celny